Mizo Section Archive Index

MCGN is a non-profit, non-denominational Christian organization promoting spiritual renewal and economic development of the people in Mizoram and the surrounding region by serving them as Jesus did. (Mt. 20:28)


"Buh seng tur a tam hle si a, nimahsela, a thawktute an tlem; chutichuan, a buh seng tura thawktu turte tir turin buh Neitupa henah chuan ngen rawh u" (Mt. 9:37-38.)

MIZO SECTION: AUGUST 2004


HRIATTIRNA----Article ziak duh tan, phek khat aia seilo leh edit sa, a hnuaia email-ah thawn theih a ni; hming leh address dik tak nen.




MAHNI IN ENFIAH
By Ngeni Mualchin, MCGN Headquarters

Mahni in enfiah leh thin kan mamawh. Pathian Thu kan sawi laiin Chanchin Tha-ah kan awm em? Mahni vei zawng chu kan ngaihtuah theuh mai. Kan ngaihvenin sawi pawh kan sawi tam a, kan bengvarna lam pawh a ni. Mi bengvar chi leh chhiar zau chi ka ni lo, mahse ka in pekna-ah chuan ti tak meuh leh rinawm taka tih ka duh. Thil tam tak tih ka duh a, mahse ka ti thei vek lo.

Hman atanga ka vei fo chu kan ram dinhmun a ni. Naupan lai atangin hei hi ka hriat leh hmuhdan a ni. Mizorama awm, vai tihloh chu, Kristian deuh vek kan ni. Kohhran hruaitu leh Pastor te chu mi rinawm leh duham lo vekah ka ngai a. A tam zawk chu an ni pawhin ka hria a, anmahni ka ring em em thin. Mahse kum 30 dawn lai a ni ta, thil mak ka tih chu Mizo kohhran hruaitute zingah mahni chi pui leh chhungte duhsak bikna ka hmu thin a, mi sawi ka hre bawk. Kristian rawngbawlna hi mahni hlawk nan miin an lo hmang thin niin a lang.

Kohran atanga Pathian Thu zir tur chuan hruaitu duhsaktu neih a tul an ti. Kohhran chhungah pawh nihna sang leh chanvo tha zawk nei turin hotu duhsaktu nei an tla tlum thin. Ram danga zirna lo in hawng ah, kohhran hotu ramdanga lokal tawhte chhungkhat leh chi leh kuangte tan chuan kal a awl bik an ti. Hei hi kei pawhin ka hre nual mai. Kan awmna USA a zir tawh hotute chuan, an kohhran hruaitu te aiin khawmpui leh training turte pawhin an mahni chhung leh duhsakte tan kawng an zawn pui zel niin a lang. Kohhran chawm a Pathian Thu zir leh training a USA-a lokal tamtak, mahni hlawkna zawngin USA-ah an awm. Chutiang bawkin, sorkar tirhte pawh an ni tho.

Tirhkoh Pawl-an ‘Mahni hlawk nan Chanchin Tha puang’ a tih ang kha kan hmu tam ta mai. Tichuan, USA atanga pawisa ringa rawngbawla in hmangte Mizo zingah pawh, hausa tak tak leh officer lian ang a khawsa, an tam mai. An pawisa leh tanpuina hmuhte chu an mahni tan an hmang tam viau a ni awm e. Delhi vela Pathian rawngbawla awm, USA leh hmun dang atanga pawisa hmute pawh, an chhungkaw khawsak dan chu officer lian ang an ni an ti. Delhi-a Mizo Pathian rawngbawltu pakhat chuan, “Tanpuina kan hmuh hi Pathian atangin a ni lo, Colorado USA atangin a ni”, tia sawi kan lo hmu! USA-a kan thian pakhat pawhin, kum 10 vel ral taah khan, heti hian a sawi: “Retired duh ila chuan nuam takin tunah hian ka awm thei tawh”, a ti. Ani pawh kohhran atanga tanpuina pawisa khawn a ni mai a, mahse mi lian ang in a tal a, a hausa tawh viau awm e. India Kristian tam tak chutianga ti an awm bawk an ti.

Kan ram han en ila, duhamna leh rinawmlohna a tam hle. Hna thawk tha peih lova ei hmuh tum an tam awm e. Mahni hlawh a nun duh tawk lovin ei rukna a tam awm e. Mizoram hruaitu pakhat chuan, “Officer thar leh la naupang takte pawhin officer rei tak lo ni tawh anga khawsak an tum a, eiruk phah nan an hmang”, a ti. A sawi dik viauin ka ring. Hetiang nun dan hi Kohhran hruaitute zingah pawh a dang lo ni awm tak a ni. Pawisa nei deuh chu an thian thei zel mai a. Officer leh politician rinawm kan nei tlem viau a ni ang. Kan ram a hmingchhe nasa in mi rinawm an tlem em mai. Pawisa hmuh theihna lam apiangah kan tlan zel a ni awm e.

Mi thenkhat sawi dan chuan kohhranah pawh sawma pakhat thawh theuh theuh mi hausa leh mi rethei an in hlat viau. Thawhlawm thawh tam thei leh thil tithei apiang kohhranah pawh an tla tlum a ni awm e. Chuti a nih chuan kan ram kohhran chu tha tak angin lang mahse a thianghlim lo a ni. Keimahni zingah chauh ni lovin midangte hmuhah pawh kan hming chhe tawh a nih hi. Mi pakhat article ti hian a ti, “India chhim a mi Mizoramah Pathian Thu sawiin an sawm a. Thianghlimna thu a sawi a. Mizo kohhran hruaitute’n a thusawi an lawm mang lo ni awm tak a ni, ’Engvangnge Thianghlimna thu hlir i sawi? Thildang mite rilru lut zawng sawi ta che’, tiin an hrilh a. Kan Pathian chuan, “In thianghlim tur a ni, kei ka thianghlim si”, a tih kha kan theihnghilh ta niin a lang. Thianghlimna lo chuan Lalpa kan hmu thei lo!

Kan ram hi India state-ah a rethei ber pawl kan ni kan ti a, mahse politician leh officer hlawhte chu a tam ber pawl a ni bawk. Engtinnge India sorkarin min enkawl theih ang? Politician hlawhte, pension hlawhte, officer hlawhte, an motor hmante ti tlem deuh ila. Chutianga kan tih chuan kan mite hna nei lo tam tak tan hna a awm thei ang. Kan degree leh thiamna te hi kan ram changkanna a hman ai chuan mahni leh duhsakte tan a kal tam lutuk a ni lo maw? Diknaa rorel mi, Pathian tih mi, sum ngaina lo, mipui hmangaihtu, Pathian mi thlan, huai taka dikna kengkawh duh mi leh mi rethei khawngaihtu kan ramin a neih tam zawk nan i tawngtai ang u.

“Sual in thupte lakah mi ti fihlim ang che”, Lal Davida’n a tih hi kan Mizoram kohhran leh ram hruaitu te tawngtaina ni sela. Mizoram mipui nun pawh a tha zawkin ka ring. Mi tihdan a lawm kan ti a, Pathian duhzawng a ni em tih kan ngaihtuah lo hle in a lang.

“Ka hming pu ka mite chuan inngaitlawma an tawngtai a, min zawna, an awmdan sualte an hawisan chuan, van atangin ka lo nagithla ang a, an sualte ka ngaidam ang a, an ram chu ka tidam leh ang”, (2 Chronicles 7:14) a tih hi, mahni in enfiah hian, tunlai kan tihtur dik tak a ni.

HNAMDANG THIANAH SAWM ANG!
By Liana Mualchin, MCGN Headquarters

Tunlai khawvel chu hman lai aiin zim lehzualin a lang: hnam leh chi tinreng inhriat pawhna a awlsam hle a ni. Kei chhim tawp lam, Vawmbuk leh Bualpui (Ng) khua atang lokal chhuak pawh hian mi tinreng ka hmu ve ta. Hnam tin leh chi tin zingah mi tha an awm a, mi tha lo deuh leh sual takte pawh an awm bawk – chu chu hriat sa ni mahse ka han sawi nawn leh duh a ni. A bik takin, tuna kan awmna California hi hnam in chawhpawlhna nasa ber a nih a rinawm. Mizoram ah pawh tunhma ai chuan vai leh India ram pawna mite pawh an lo zin ta nual a. Khawvelah hian hetiang hi kan awmdan zel tur niin a lang a, Mizo te pawh hian hei hi dawnsawn dan kan thiam a pawimawh em em a ni.

Hnam lo darhna hmasa ber chu Babel insang sak kha a ni a. A chhan chu Pathianin mihringte chapona leh sualna vanga an boral loh nan, tawng hrang hrang hmangin a siam a, an darh ta a ni. An chapona khan a tih boral theih vangin, Pathian zahngaihna chuan a tidarh ta a ni!

Tawng hi hnam nihna (cultural identication) tarlang tu sang tak a ni. Mahse, Pathian chuan hnam zawng zawng chhanchhuak turin remruatna a nei daih tawh a, Genesis 12-ah Abrahama hmangin hmalakna a nei a ni. Chu chu Lal Isua-ah tih puitlin a ni a; Amah ring apiang chu Pathian fa leh Vanram mite chhungkua nihna kan lo chang ta. Sual atanga chhandamna kan tih ngei hi. Eng vangin nge hnam nihna kan at chilh deuhthaw thin? Midangte kan ngaih theih loh? Hnam tinah mi tha leh misual an awm a. Eng vangin nge hnam boral kan hlauh em em? Eng nge pawimawh ber? Sawi tur a tam hle mai!

Bible zirtir a nun hi a dik ber a. Ringtute chuan midangte hnenah Chanchin Tha hril tur kan ni a, chhungkua khata Pathian duh anga kan lo nih theih nan. Hei hi kalhna a awm thei dawn em ni?

Hnam dang hmangaih tawk lohna hi a awm ngei mai. Tirhkohte Thiltih-a kohhran tan tirh pawh khan, chhungkua ang in an awm a, an neih zawng zawng an in tawm a nih kha. Mahse, Grik tawng hmeichhiate chu (Juda) hotute chuan an lo thlahthlau (discriminate) ta a ni. Chuvang chuan kohhran upate (elders and deacons) pawh, hemi harsatna siamtha tur hian an ruat ta a ni. Kristiante zingah pawh a awm fo a ni. Kei pawh USA kan awm hian kan tuar ve bawk a nia! Mahse, hei vang hian midangte kan hmuhniam tur a ni lo.

Abrahama thlahte pawh, hnam thlan ni mahse, anmahni chauh Jehova bia an ni lo. An hnam awmtirh atangin, pawnlam mi tamtak an zingah Pathian Nung bia an awm reng a ni! Mosia puzawn pawh a ni. Thuthlung Thar-ah chuan an tam lehzual a. Sipai hotu Kornelia pawh ringtu dik tak a nih zia kan chhiar a. Juda mi ni ker lo, Ethiopia mi tilreh pawh khan Pathian Thu a rin vangin a chhiar a ni, a awmzia hrekim rih lo mahse! Vawiin ni thleg hian tumah hre famkim kan lo awm lovang. Pentikost ni khan tawng hrang hrang (hnam hrang hrang an ni tel nghal bawk) hmangin Thlarau Thianghlim an chang a ni! Pathian-ah chuan hnam thlan "bik" tak tak an awm lo tih a chiang hle; Isarel te chu Pathian malsawmna luan nan Lalpa Pathian chuan a thlang a ni. Vawi engzatnge an luhlul a, Pathian thupek an bawh chhiat? Vawiin ni thleng hian? Chhiar tur a tam em em ang, mahse Lalpa chuan a hmangaih hlawm a ni. Chutiang vek chuan, Johana 3:16 ah chuan Lalpa’n “khawvel” a hmangaih thu kan chhiar; Isarel ho chauh an ni lo! Hei hian hnam tinreng leh chi tinreng a huam a ni.

Mizo te hian Pathian hi tihtak meuha kan biak chuan, a malsawmna hi kan hman sen lohin a awm a ni. A thu kan awi loh chuan, malsawmna tam tak pawh hmu ila, kan hlim chuang lovang; kan chhiat phah hial zawk maithei. Pathian kan anna pawimawh ber chu hnam dangte pawh Lalpa’n a hmangaih anga kan hmangaih ve hi a ni. Hei hi har i ti suh ang u! Hnam tetak te, Israel te pawh chhiar sen lova tipung thei a ni a, keini pawh chutiang chu kan ni thei.

Pu Rokunga’n,

“Hnam dang hmusit mai lovin,
Thiana’n i sawm zawk ang u,”

a tih theih hi kan tan zirtur pawimawh tak a ni. Hnam dangte nen inthian tur chuan an awmdan te pawh kan zir leh hriat hi a pawimawh a. Anni pawhin chutiang bawkin. Khawvelah hian kan inkal pawh vek vangin in tibing lutuk lo ila.

Tunhnai Olympics TV a kan lo en chuan, hnam hrang hrang in ram pakhat tan lokal an tam mai! USA ah chuan hnam hrang hrang kan awm tih tlanghriat a ni a. Mak ka tih chu France ram atang pawh khan midum te an awm nia! Chi khat hlang lokalna chu hnam hnufual an ni zawk elo maw aw? tih tur hial a ni. China ram hnufualna pawh an inhawn duhloh vang a ni. Japan pawh reitak an inhawn loh chhung chuan, an thang lo em em. Heng ram te pawh hi tunhnai chuan an inhawng ta a, an thang nasa ta a ni.

Kan hnam zahpui si lovin, Lal Isua ram dana kan nun a va pawimawh tak em! Hetiang rilru kan put theih chuan, kan kalna piangah kan tlangnel lehzual ang a. Thian te kan chhar zelin, midangte’n min thian duh bawk ang. Induh lutuk hi chu a tha lo a ni, zim tawlh tawlhna a ni! Lal Isua zirtirna nen pawh a inkalh a ni.



---IDEAS, ADVICE, AND COMMENTS ARE ALWAYS WELCOME---

MCGN International HQ: USA: Lalliana Mualchin (Email: mualchin@hotmail.com)

News Compiler: Ngeni Mualchin (Email: mualchin@hotmail.com)

Editor: Patricia Macy (Email: pamacy@netzero.net)